Europa maakt komaf met sociale dumping

Geplaatst door on 9 March 2018 | Reacties

De invoering van vrij verkeer van personen in de EU heeft tot welvaart geleid, maar keerzijde van de medaille was: sociale dumping. Vorige week werd een akkoord bereikt over een herziening van de detacheringsrichtlijn. De nieuwe norm wordt ‘gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plek’ en gaat al in 2020 in; twee jaar eerder dan eerst was afgesproken.

Sociale dumping

De vele Oost-Europese arbeidskrachten die bij ons aan dumpingprijzen tijdelijke arbeid kwamen verrichten, veroorzaakten oneerlijke arbeidsconcurrentie. Door onder de prijs te werken, werden hun West-Europese collega’s de werkloosheid in geduwd. En laat ons vooral niet vergeten dat ze zelf vaak slachtoffer van uitbuiting waren.

Eén van de sectoren waar de detachering van Midden- en Oost-Europese vaklieden vooral economische schade aanrichtte, was de bouwsector. Van de 2,3 miljoen gedetacheerden, werkten er ruim 700.000 in de bouw (in 2016). In België gingen meer dan 18.000 bouwarbeidersjobs verloren in de periode 2012-2017, terwijl in dezelfde periode het aantal gedetacheerden in de bouw meer dan verdubbelde tot bijna 48.000. In Frankrijk groeide de ‘Poolse loodgieter’ uit tot het symbool voor oneerlijke arbeidsconcurrentie.

Evenwichtig akkoord

Sociale dumping was Europa al lang een doorn in het oog. In 2016 deed de Europese Commissie een eerste voorstel om de detacheringsregels uit 1996 aan te passen. Maar ze stuitte daarbij op een zogeheten ‘gele kaart’ van parlementsleden uit elf (vooral Oost-Europese) lidstaten. Zij wilden hun competitief voordeel niet zo maar afstaan. Eurocommissaris van sociale zaken Marianne Thijssen zette door en bereikte vorig jaar dat op vier lidstaten (Polen, Hongarije, Litouwen en Letland) na, iedereen zich achter de wijzigingen schaarde. Vorige week was het dan zover: de drie onderhandelende partijen (Bulgarije namens de lidstaten, Eurocommissaris Thijssen en de Parlementsleden Jongerius en Morin-Chartier) bereikten een ‘evenwichtig akkoord’. En het is een belangrijk politiek akkoord. De lidstaten en het Europees Parlement hebben nog tot eind juni de tijd om definitief akkoord te gaan met de afgesproken wijzigingen van de detacheringsrichtlijn.

Wat verandert er vanaf 2020?

Vanaf de eerste dag van hun opdracht, moeten tijdelijke werknemers uit andere EU-landen evenveel betaald krijgen als lokale werknemers die dezelfde job (in vaste dienst) uitoefenen. Gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plek. Dit gaat dus verder dan het minimumloon. Verder hebben ze ook recht op alle regelingen die cao voor de desbetreffende sector voorschrijft. Gedetacheerden krijgen dus dezelfde compensaties voor winterweer, premies, vakantiegeld, dertiende maand enz. Ook mogen gedetacheerden niet meer gekort worden op hun loon doordat werkgevers kosten in rekening brengen voor bijvoorbeeld huisvesting enz. “Werknemers zullen weer collega’s worden in plaats van concurrenten”, concludeert Europarlementslid Jongerius tevreden.

Verder wordt detachering ook verder in tijd beperkt. Dit was één van de eisen van de Franse president Macron. Voortaan mag iemand voor maximaal twaalf maanden (onafgebroken) een opdracht in het buitenland uitvoeren. Eventueel kan de maximumduur nog eens verlengd worden met zes maanden. Overigens is het wel zo dat in de praktijk de meeste detacheringscontracten gemiddeld niet langer dan vier maanden duren.

Waar in dit akkoord niet aan getornd wordt, zijn de verschillen in sociale zekerheidsbijdragen tussen de lidstaten. Omdat de sociale lasten die zij in hun thuisland moeten afdragen veel lager zijn dan in West-Europa, blijven Oost-Europese werknemers dus wel nog aantrekkelijk voor tijdelijke klussen. Volgens Thijssen is het echter ook niet wenselijk om op het terrein van de sociale zekerheid (wat een nationale bevoegdheid van de lidstaten is) in te willen grijpen. Hierdoor zouden gedetacheerden dan telkens voor korte perioden moeten overstappen naar een ander sociale zekerheidsstelsel, wat een enorme rompslomp tot gevolg zou hebben.

Transportsector uitgezonderd

Er wordt uitzondering gemaakt voor de transportsector. Voor deze sector zullen aparte nieuwe regels uitgewerkt worden.